Owczarek australijski

Dla kogo się nadaje

Dla aktywnej osoby, która chce z psem uprawiać sport albo pracować. Owczarek australijski uczy się niezwykle szybko, chętnie współpracuje, a w agility, dogfrisbee i posłuszeństwie należy do czołówki.

Mimo nazwy nie pochodzi z Australii — powstał w USA u baskijskich pasterzy, którzy trafili tam przez Australię. To prawdziwy pies pasterski ze wszystkim, co się z tym wiąże.

Nie nadaje się jako spokojny pies rodzinny do mieszkania. Niewykorzystany aussie zacznie pilnować drzwi, gonić rowery, samochody i biegające dzieci — to nie złośliwość, to instynkt pasterski bez owiec.

Wobec obcych bywa powściągliwy; bez dobrej socjalizacji łatwo wyrośnie z niego pies szczekający na każdego gościa.

Jak wygląda

• Wysokość: pies 51–58 cm, suka 46–53 cm w kłębie
• Waga: pies 25–32 kg, suka 18–25 kg
• Sierść: półdługa, z podszerstkiem, na szyi i tylnych nogach dłuższa
• Umaszczenie: blue merle, red merle, czarne i czerwone — wszystkie z białymi i miedzianymi znaczeniami
• Oczy: brązowe, niebieskie, bursztynowe albo różnobarwne; u merle niebieskie oczy są typowe
• Długość życia: zwykle 12–15 lat

Merle jest u tej rasy umaszczeniem wzorcowym, w odróżnieniu od ras, do których je dołożono. Obowiązuje jednak twarda zasada: dwóch osobników merle nie wolno ze sobą kojarzyć. Szczenięta z takiego połączenia bywają głuche, ślepe albo jedno i drugie. Hodowca oferujący „podwójne merle” jako rzadkość robi coś, czego robić nie wolno.

Ile potrzebuje ruchu

Co najmniej dwie godziny dziennie, a z tego przynajmniej jedna trzecia to praca umysłowa. Myślenie męczy aussie znacznie szybciej niż bieganie.

Samo bieganie go nie uspokoi — tylko poprawi kondycję, a następnym razem będzie potrzebował więcej. Nauka sztuczek, szukanie, posłuszeństwo albo praca pasterska to jest to, czego szuka.

Szczeniaka do roku nie przeciążać: długie biegi przy rowerze i skoki w agility są dla psa dorosłego.

Wychowanie i pierwsze miesiące

• Socjalizacja do czwartego miesiąca jest przy tej rasie kluczowa. Aussie jest z natury czujny, a bez doświadczeń z młodości wyrasta z niego często pies niepewny, który strach rozwiązuje głosem.
• Gonienie trzeba od początku przekierować. Biegnące dziecko, rowerzysta albo kot uruchamiają wzorzec pasterski — pies próbuje okrążać i zatrzymywać. Rozwiązuje się to zastępczą pracą, nie karą.
• Uczy się też tego, czego go Państwo nie uczą. Mądry pies szybko skojarzy, że szczekaniem coś uzyska.

Żywienie i gen MDR1

Dorosły pies zjada około 250–400 g suchej karmy dziennie w dwóch porcjach, zależnie od obciążenia.

A teraz najważniejsze, co powinien wiedzieć każdy właściciel aussie. W rasie rozpowszechniona jest mutacja genu MDR1, przez którą pies nie potrafi usunąć z mózgu niektórych powszechnych leków — preparatów odrobaczających, części leków przeciwpasożytniczych i leków przeciwbiegunkowych. U wrażliwego psa zwykła dawka może spowodować ciężkie uszkodzenie albo śmierć.

Istnieje na to prosty test DNA z krwi albo z wymazu. Wynik należy do dokumentacji zdrowotnej psa i powinien go znać każdy lekarz weterynarii, który psu cokolwiek podaje. Dobry hodowca pokaże wyniki rodziców sam.

Na co choruje

• Mutacja MDR1 — wrażliwość na powszechne leki. Test jest tani i kluczowy.
• Dysplazja stawu biodrowego i łokciowego — rodzice muszą mieć ocenione zdjęcia.
• Dziedziczne choroby oczu — coloboma, zaćma, postępujący zanik siatkówki. U osobników merle oczy bada się zawsze.
• Padaczka — występuje w rasie.
• Głuchota — ryzyko wyraźnie rośnie przy połączeniu dwóch osobników merle.

To nie jest poradnik diagnostyczny. Ale przy MDR1 obowiązuje jedna praktyczna zasada: zanim ktokolwiek poda temu psu cokolwiek, powinien ten wynik zobaczyć.

Co jeszcze rozważyć

Aussie mocno linieje, a dwa razy w roku bardzo mocno. Półdługą sierść z podszerstkiem szczotkuje się dwa razy w tygodniu, w czasie linienia codziennie.

I ostatnia rzecz: to rasa obecnie bardzo poszukiwana. Tam, gdzie rośnie popyt, przybywa hodowców bez testów i bez badań. Przy owczarku australijskim opłaca się pytać o MDR1, biodra i oczy wcześniej niż o cenę.